Sâmipaşazâde Sezâi Sergüzeşt’te, küçük yaşta Kafkasya’dan İstanbul’a esir olarak getirilen Dilber’in değişik konaklarda yaşadığı yürek burkan serüvenini anlatır. Harputlu Mustafa Efendi’nin konağında küçük bir hizmetçi kız olan Dilber; Celâl Bey’in önce oyalanacak bir köle, sonra sevgili olarak gördüğü Dilber; Mısırlı zenginin konağında ise odalık olmaktansa ölümü göze alan Dilber. Bu türden bir anlatım yazınımızda ilktir.

Sergüzeşt: Romanımızda gerçekçiliğe geçişin olgun bir örneği.